Сұхбат
Елімізде жуырда атап өтілген Кітапханашы күні қарсаңында біз Көкшетау қалалық ақпараттық-кітапхана жүйесінің басшысы, өмірін кітапқа, әдебиет пен баспасөз, ағартушылық саласына арнап келе жатқан Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, ақын Серік Жетпісқалиевке жолығып, руханият мәселелеріне қатысты бірнеше сауал қойған едік.
– Серік Сапарұлы, бүгінде кітапханалар тек білім қоймасы ғана емес, қоғамдық өмірдің орталығына айналуда. Қазіргі қоғамдағы кітапхананың рөлі қандай деп ойлайсыз?
– Шынымен де, кітапхана бүгінде дәстүрлі түсініктен әлдеқашан шығып кетті. Біз тек кітап берумен шектелмейміз, біз қарым-қатынас, шығармашылық және білім алу үшін кеңістік жасаймыз. Біздің залдарда көрмелер, жазушылармен кездесулер, әдеби кештер, тренингтер, жастар мен балаларға арналған іс-шаралар өтеді. Кітапхана – қаланың мәдени өмірі қайнап жатқан тірі ағза іспеттес. Сонымен қатар, кітапхана ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз ететін маңызды орын. Технология дамыған сайын біз пайдаланушыларға тек баспа басылымдарын ғана емес, электронды ресурстарды: цифрлық кітаптар мен деректер базасын да ұсынамыз. Бұл оқуға және өзін-өзі дамытуға үлкен мүмкіндік береді.
Кітапханалар – қоғаммен жұмыстың маңызды орталықтары. Біз барлық жас және әлеуметтік топтарға, соның ішінде мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған бағдарламаларды дамытып жатырмыз. Сонымен қатар, кітапханалар – адамдарға жұмысқа орналасу, өзін-өзі жұмыспен қамту немесе жаңа технологияларды үйрену бойынша кеңес алуға болатын орын. Біз қоғам қажеттіліктеріне бейімделіп, пікір алмасу мен диалог алаңына айналудамыз. Ақыр соңында, кітапхана – бұл жай ғана сөрелер мен кітаптар емес, ол қоғамның дамуына ықпал ететін, азаматтық көзқарасты қалыптастыратын мәдени және білім беру орталығы.
– Жастар үшін кітапхананы қызықты ету мақсатында қандай жаңашылдықтар мен жұмыс түрлерін енгізіп жатырсыздар?
– Соңғы жылдары біз электронды ресурстарды белсенді түрде дамытып келеміз: электронды деректер базасы енгізілді, онлайн каталогтар, цифрлық кітаптар мен аудиоматериалдар да қолжетімді. Кітапханаларда коворкинг-аймақтар, медиа бұрыштар, ноутбукпен жұмыс істеуге арналған орындар жасақталған. Біз флешмобтар, әлеуметтік желілерде әдеби челлендждер, ашық дәрістер өткіземіз. Сонымен қатар, жастар пікір алмаса алатын, оқыған кітаптарын талқылап, дағдыларын дамыта алатын тегін қызығушылық клубтары мен әдеби, ойын және тағы басқаларынан тұратын жобалар.
Қаладағы 12 кітапханада интерактивті іс-шаралар, квесттер мен ойындар ұйымдастырылады, бұл аудитория үшін қызықты әрі тартымды әсер қалдырады. Қазіргі таңда кітап қоры 186 039 дананы құрайды, оның ішінде мемлекеттік тілдегісі – 97 015. Біз жергілікті мәдениет қайраткерлерімен тығыз ынтымақтастықтамыз, көрмелер, концерттер мен қойылымдар ұйымдастырамыз. Бұл кітапхананы тірі, қызықты ортаға айналдырады. Жастар кітапхананың заманға сай, тартымды екенін көріп отыр.
– Қазіргі оқырманның бейнесі қалай өзгерді? Көкшетаулықтар бүгінде не оқиды?
– Қызығушылықтар әртараптанып келеді. Жастар өзін-өзі дамытуға, психологияға, бизнес әдебиетіне, ғылыми-көпшілік кітаптарға қызығады. Үлкен буын өкілдері әлі де классиканы, өлкетануды, естеліктерді жақсы көреді. Бұл – рухани құндылықтардың сақталғанының белгісі. Қуантатыны – оқу мәдениеті артып келеді. Отбасылардың кітапханаға бірге келуі жиілеп барады – бұл оң үрдіс. Ата-аналар балаларын кітап оқуға белсенді түрде тартып, ерте жастан кітапқа деген сүйіспеншілікті қалыптастыруда. Бұл өз кезегінде рухани құндылықтардың сақталуына және отбасы арасындағы байланысты нығайтуға сеп болып келеді.
Сонымен қатар, заманауи технологиялар оқырманның талғамына әсер етуде. Электронды және аудиокітаптар барған сайын танымал болып келеді, бұл әдебиетке қолжетімділікті ыңғайлы әрі әртүрлі етеді. Демек, қазіргі көкшетаулық оқырман – жаңа білім мен әсерге ашық, дәстүрлі және заманауи жанрларды ұштастыратын, қоғамдағы оқу мәдениетінің дамуына оң әсер ететін адам.
– Еліміздің Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың халыққа Жолдауында жасанды интеллектіні түрлі салада қолдану туралы айтылды. Бұл тұрғыда кітапханалар қалай жұмыс істеп жатыр?
– Мемлекет басшысының Жолдауында айтылғандай, жасанды интеллектті (AI) қолдану – еліміздегі кітапхана ісін дамытудың маңызды бағыты. AI ақпаратты іздеу және ұсыну үдерісін айтарлықтай жеңілдетіп, жақсарта алады. Кітапханалар пайдаланушының қызығушылығы мен талғамына қарай жекелендірілген ұсыныстар жасайтын «ақылды» іздеу жүйелерін енгізе алады.
Жасанды интелектіні мәдени және тарихи мұраларды цифрландыру мен сақтау үшін де пайдаланылады. Бұл бірегей құжаттар мен жәдігерлерді келешек ұрпақ үшін сақтап қалуға мүмкіндік береді. Осылайша, AI-ды енгізу кітапханалардың қоғамдағы рөлін өзгертіп, халыққа көрсетілетін қызмет сапасын арттырады. Бастысы – бұл үдеріс қоғам қажеттіліктерін ескере отырып жүзеге асуы және білім мен мәдениетті дамытуға үлес қосуы тиіс.
– Жуырда болып өткен осы кәсіби мерекелеріңізде әріптестеріңіз бен оқырмандарға қандай лебізіңізді арнадыңыз?
– Барлық кітапханашыларға өз ісіне адалдығы, кітапқа және оқырманға деген сүйіспеншілігі үшін алғыс айтамын. Еңбектеріңіз қуаныш, шабыт және қоғам тарапынан лайықты бағасын әкелсін. Ал, біздің оқырмандарға жаңа жағымды эмоциялар мен әрдайым кітапхана қабырғасынан табылатын жан жылулығын тілеймін.
Серік СӘРКЕНҰЛЫ.
сурет martebe.kz сайтынан.
