Тұрақты комиссияларда
Ақмола облыстық мәслихатының экономика және бюджет мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясының отырысында бюджеттің атқарылуы, жолдарды салу мен жөндеу және агроөнеркәсіп кешенін мемлекеттік қолдау мәселелері талқыланды.
Тұрақты комиссия отырысының негізгі тақырыбы ауылдық жерлерде жұмыс істейтін мамандарды әлеуметтік қолдау болды. Бұл денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және ветеринария ұйымдары қызметкерлерінің коммуналдық және отын шығындарын өтеуге қатысты мәселелер.
Облыстық жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы Шолпан Рахматуллина өңірде атаулы әлеуметтік көмек көрсетудің жаңа тәсілдерінің енгізілуіне тоқталды. Басты қағида – көмекті шын мұқтаж отбасы ғана алуы тиіс.
– Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі деректер қорын біріктірудің бірыңғай жүйесін әзірлеуде. Онда табыс, жылжымайтын мүлік, көлік, салықтар мен зейнетақы жарналары туралы мәліметтер қамтылатын болады. Соның нәтижесінде әрбір отбасының нақты материалдық жағдайы қандай екені белгілі болады. Негізгі құрал 28 мемлекеттік дерекқордан алынған деректерді біріктіретін цифрлық отбасылық карта болады. Бүгінде толық көрініс тапқан. Яғни, ол жұмысқа орналасу, табыс, тұрғын үй немесе автокөліктің болуы, – деп атап өтті ол.
Өткен жылы әлеуметтік қолдауға қыруар қаржы жұмсалып, әр өңірде жүргізілген тексерулер нәтижесінде заңсыз төлем алу фактілері анықталды. Ақмола облысында мұндай бұзушылықтар аз болды, бірақ, тәртіпті қалпына келтіру жұмыстары жалғасуда.
Бір бөлек мәселе – халықтың қарыз жүктемесі. Көптеген отбасылар ресми жұмысқа орналаса алмайды, өйткені, барлық табыс қарыздарды өтеуге кетуі мүмкін. Өңірде ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілуде. Оған үкіметтік емес ұйымдар, депутаттар, жергілікті қауымдастықтар жұмылдырылған. Азаматтарға атаулы көмектің әділ әрі ашық болуын жеткізу керек. Цифрлық отбасылық карта теріс пайдалануды жоюға және мемлекеттік қолдаудың шынымен мұқтаж жандарға жетуін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Шолпан Рахматуллинаның айтуынша, облыста мұғалімдерді қолдау бағдарламасы табысты жұмыс істеп жатыр. Ауылдағы мұғалімдерге арналған қаражаттың жартысынан астамы білім бөлімінің ішкі жинақтары есебінен қайта бөлінді. Осылайша, мұғалімдер бюджетке қосымша жүктемесіз төлемдер алды.
Дегенмен, ендігі басты міндет – басқа саладағы жұмысшыларға қолдау көрсету. Есептеулер бойынша төлемдерге 195 миллион теңге қажет. Негізгі сома денсаулық сақтау қызметкерлеріне, мәдениет қызметкерлеріне, мұрағаттарға, мұражайларға, спорт ұйымдарына, отбасын қолдау орталықтарына және халықты әлеуметтік қорғауға арналған. Төлемдерді іске қосу үшін ережелерге өзгерістер енгізу қажет болды. Он облыс мұны қолдады, ал, қалғандары бұл процесті әлі де кешіктіруде.
– Денсаулық сақтау саласындағы жағдай өте қиын. Ауылдық жерлерге мыңнан астам дәрігер қажет, мамандарды ұстап қалу қиындап барады. 15 АЕК шамамен 60 мың теңге көлеміндегі коммуналдық шығындарды өтеуге айтарлықтай көмек болар еді, бірақ, әзірге олар нақты төленбей жатыр. Жаңа медициналық орталықтар салынса да, олардың кадрмен қамтамасыз етілмеу қаупі бар, – деп атап өтті тұрақты комиссия отырысының төрағасы Марат Қойшыбаев.
Депутаттардың айтуынша, бюджетте қаражат бар. Тек облыс бюджетін үнемдеу бағытында 138 миллион теңгеге жуық қаржы бөлініп, мамандарды қолдауға болады. Мәселе басымдықта – ауылдың дамуына тікелей қатысы бар адамдарға көмектесу немесе бұл қаржыны басқа мақсаттарға пайдалану.
Бұл жерде әңгіме бюджет қаражатынан тыс сомалар туралы емес екені баса айтылды. Мұғалімдерге миллиардтаған теңге бөлінді, осының аясында дәрігерлер мен сала қызметкерлеріне берілетін сома қарапайым болып көрінеді. Бірақ, дәл осы қолдау ауылдағы денсаулық сақтауды, мәдениет пен спортты нығайта алады. Бұдан шығатын қорытынды ауылдардағы медицина қызметкерлерін қолдау қажет.
Депутаттар 1 қыркүйектегі облыстық бюджеттің атқарылуын да пысықтады. Төтенше жағдайлар департаментінің шығыс бөлігінің орындалуы небары 22 пайыз. Цифрландыру мен архивтер басқармасының 68,3 пайыз көрсеткішіне де ерекше назар аударылды.
Жеке мәселе ретінде облыстық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы басшысының орынбасары Дулат Сердәлінің агроөнеркәсіп кешенін қолдау шаралары туралы ақпараты тыңдалды. Оның айтуынша, агроөнеркәсіптік кешеннің қарқынды дамуы, әсіресе, Мемлекет басшысының саланың жалпы өнімін екі есе ұлғайту бойынша алға қойған міндеттері аясында мемлекеттік қолдаудың көлемі мен дер мезгілдігіне тікелей байланысты.
Биыл облыстың агроөнеркәсіп кешенін дамытуға 240 миллиард теңгеден астам қаржы бөлінді. Қаражат егін және мал шаруашылығын тікелей субсидиялауға да, шаруаларды жеңілдетілген несиелеуге, тұқым, тыңайтқыш, ауыл шаруашылығы техникасын сатып алуға, өңдеуші кәсіпорындарды қолдауға бөлінді. Сонымен қатар, созылмалы жеткіліксіз қаржыландыру негізгі проблемалардың бірі болып қала береді.
Саланы қаржыландырудың едәуір бөлігі өткен жылдардағы қарыздарды өтеуге жұмсалады, бұл ағымдағы өтінімдерді қолдау көлемін азайтады. Биылғы жылы субсидиялау бағдарламаларының тапшылығы 85 миллиард теңгеден асты, әсіресе, несиелер мен лизинг бойынша пайыздық мөлшерлемелерді өтеуде жағдай қиын.
Жеңілдікті қаржыландыру бағдарламаларын кеңейту өңірдегі басым бағыттардың бірі болды. «Кең дала» және «Кең дала-2» жобаларының арқасында диқандар көктемгі дала жұмыстарына дер кезінде ресурстармен қамтамасыз етілді. 900-ден астам шаруа қожалығына 100 миллиард теңгеден астам қолдау көрсетілді.
– Қаржыландырудың дер кезінде қолжетімді болуы егіс науқанына сапалы дайындалып, орақ науқанын жоғары деңгейде ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Біз рекордтық астық жинауды болжап отырмыз, бұл шамамен жеті миллион тонна, ал, майлы дақылдардың жалпы өнімі алғаш рет 650 мың тоннадан асады, – деп атап өтті Дулат Сердәлі.
Тұрақты комиссия отырысын қорытындылай келе, депутаттар жергілікті маңызы бар автомобиль жолдары мен көше-жол желісінің құрылыс-жөндеу жұмыстарының барысы туралы ақпаратты тыңдады.
Асылай ҚАДЫРҚЫЗЫ,
Виктор АКАШИН.
